هفته جهانی کودک مبارک -رشد و تکامل کودک
عوامل تعيين‌کننده رشد و تکامل کودک
رشد وتکامل نتیجه تاثیر متقابل عوامل ژنتیکی ،محیطی ،اقتصادی واجتماعی ،تغذیه ای وتربیتی می
باشد که ازموقع لقاح تا بلوغ در کودک تغییرات ایجاد می کند. سایر عوامل عبارتند از: مرتبهٔ تولد کودک،
جنسیت ،فاصلهٔ بين تولد کودکان، وزن به هنگام زايمان در تولدهاى تکى يا چندقلوزائى...
رشد شیرخوار
وزن: يک شاخص مهم رشد و تکامل بدنى است هر کودکى به‌طور معمول در پنج ماهگى وزن آن دو برابر و
در يک سالگى ۳ برابر وزن زمان تولد خود را دارد. در پايان دومين سال تولد وزن کودک چهار برابر مى‌شود
و پس از آن افزايش وزن آن به‌طور ثابت تا زمان رشد ناگهانى زمان بلوغ ۲۲۵۰ تا ۲۷۵۰ گرم در هر سال است.
قد :در نخستين سال زندگى قد کودک نزديک به پنجاه درصد (از پنجاه سانتى‌متر به هفتاد و پنج
سانتى‌متر) افزايش مى‌يابد و در سال دوم هم دوازده تا سيزده سانتى‌متر بر قد افزوده مى‌شود. از آن
پس رشد قد تا زمان بلوغ به ميزان پنج تا شش سانتى‌متر در سال اضافه مى‌شود.
دورسر:دور سر دریک سال اول بعد از تولد حدود 12سانتی متر افزایش وبعداز آن رشد به کندی صورت می
گیرد به طوریکه درسال دوم زندگی فقط یک الی دوسانتی متر افزایش خواهد داشت.
مراحل تکامل کودک
یک ماهگی :انتظار می رود نوزاد به صورت اطرافیان توجه نموده وبه صدای زنگ واکنش نشان دهد ازخود
صداهای آرامی دربیاورد ودرحالتی که روی شکم خوابیده برای لحظه ای سر رابالا بیاورد ،اندامها راحرکت
دهد .
دوماهگی:باصدای مادر آرام می شود، لبخند می زندو ازخودش صدای "ا- او "درمی آورد ،سر رابا زاویه 45
درجه بلند می کند .
چهار ماهگی :جیغ می کشد ،به دستهایش توجه می کند، به صدای جغجغه توجه می کند، دستها را به
هم می رساند وجغجغه را میگیرد، درحالت نشسته سر را نگه می دارد.
شش ماهگی :برای گرفتن اسباب بازی تلاش می کند وصدای" او "راتقلید می کند،به طرف صداها برمی
گردد .غلت می زند ودستها رابه اشیاء می رساند.
9ماهگی :خودش غذا می خورد، بابا ومامای نامفهوم می گویدوبا دقت به صداهای آشنا گوش می
دهد،اشیای کوچک را برمی دارد وبدون کمک می نشیند.
12ماهگی:دست دستی می کند ، بابا ومامای بامفهوم می گوید ،به اسمش یا کلمات آشنا پاسخ می
دهد،اشیاء رادر استکان انداخته وبرای چند ثانیه می ایستد.
15 ماهگی: حداقل یک یا دو کلمه می گوید ، توپ بازی می کند و بعضی از صحبتهایی که به او گفته
می شود را می فهمدکاغذ را خط خطی می کند وخوب راه می رود.
18ماهگی :به تنهایی از استکان می نوشد حداقل سه کلمه می گوید صحبتهایی که به او گفته می
شود را می فهمد مدود وصفحات کتاب را به تنهایی ورق می زند.
24ماهگی :لباسش را به تنهایی در می آورد ،ترکیب کلمات را می داند،شش قسمت از بدن را نشان
می دهدومی تواند دکمه های لباس را باز کند،ازپله بالا می رود.
مراحل تکاملى تقريبى است و براى سنجش هر کودک بايد همهٔ انواع نشانه‌هاى رشد، تکامل و رفتار در
نظر گرفته شوند.ودرصورت شک به تاخیر تکامل کودک توسط والدین به پزشک خانواده جهت بررسی
بیشتر مراجعه شود.
گروه بهداشت خانواده معاونت بهداشتی