سرطان پوست چقدر شیوع دارد ؟  

سرطان پوست شایعترین نوع سرطان در تمام دنیا است . سالانه بیش از یک میلیون مورد جدید سرطان پوست ( از نوع سلول سنگفرشی و سلول پایه ) در آمریکا شناسایی می شود . بعلاوه سالانه 60000 مورد جدید ملانوم بدخیم که جدی ترین نوع سرطان پوست نیز شناسایی می شود.

اگر شخص زمانی تصمیم بگیرد که دیگر حمام آفتاب نگیرد آیا همچنان در معرض خطر سرطان پوست قرار دارد ؟

تماس مفرط با اشعه ماوراء بنفش علت اولیه سرطان پوست است . مثلاً یک آفتاب سوختگی در دوران کودکی می تواند خطر ابتلا به ملانوم بدخیم در بزرگسالی را افزایش دهد .

آیا برنزه سازی پوست در محیط های سر بسته و دور از نور خورشید، ایمن است ؟  

برنزه سازی به هیچ وجه ایمن نیست . در واقع تغییر رنگ پوست در برنزه سازی نشانه تخریب سلولهای پوست است . برنزه سازی بدون استفاده از نور خورشید نیز پوست بدن را در معرض اشعه ماوراء بنفش قرار می دهد . برنزه سازی در سالن های آرایش و غیره ممکن است مانع سوختگی پوست شما شود اما   ایمن تر از نور خورشید نیست و می تواند سبب سرطان پوست شود .

آیا سرطان پوست فقط در سنین بالا مشکل ساز است  ؟

بیشتر سرطانهای پوست بعد از 50 سالگی بروز می کند اما در واقع تماس با نور خورشید در طول عمر سبب این بیماری می شود . محافظت کودکان مهم است زیرا میان آفتاب سوختگی دوره کودکی و افزایش خطر ملانوم بدخیم در سنین بالاتر ارتباط موجود است .

آیا افراد با پوست تیره در معرض سرطان پوست هستند  ؟

میزان ابتلا به ملانوم بدخیم در سفید پوستان 10 برابر آمریکایی های افریقایی تبار است . اگر شخصی دارای پوست سیاه یا تیره است در برابر تخریب اشعه ماوراء بنفش بهتر محافظت می شود اما همچنان در معرض خطر سرطان پوست است . استفاده روزانه از ضد آفتاب و خودداری از تماس مفرط با نور خورشید در هر نژاد و رنگ پوستی توصیه می شود .

تقریباً تمام سرطانهای پوست قابل پیشگیری و قابل درمان هستند .

بدلیل اینکه اکثر سرطانهای پوست بدلیل تماس مفرط با نور خورشید ایجاد می شوند ، محدودیت تماس با نور خورشید راه پیشگیری از سرطان پوست است . در صورت بروز سرطان پوست ، تشخیص زودرس آن در همه موارد سبب بهبودی بقای بیمار می شود .

ملانوم بدخیم

ملانوم بدخیم خطرناکترین سرطان پوست است . این سرطان اگر درمان نشود می تواند به  ریه ها ، کبد و سایر ارگانهای حیاتی بدن انتشار یابد .

 

ملانوم بدخیم شبیه چیست  ؟  

در مراحل اولیه ، این نوع از سرطان پوست شبیه یک خال عادی یا لکه تیره پوستی است . برای تشخیص این سرطان از قانون ABCD استفاده می شود . اگر هر خال یا لکه پوستی در بدن شما هریک از علائم ذیل را داشت باید به سرطان پوست شک کرد.

A -  عدم تقارن                                      اگر نیمی از خال شبیه نیمه دیگر آن نباشد .

B -  نامنظم بودن لبه ها                       لبه های خال مبهم ، دارای شکاف و ناهموار باشد .     

C -  رنگ خال                              اگر رنگدانه خال غیر یکسان یا متغیر باشد . در آن رنگهای مختلف برنزه ، قهوه ای و سیاه دیده شود . رنگهای سفید ، آبی و قرمز هم ممکن است پدیدار شوند .  

D -  قطر خال                       قطر خال بیش از 6 میلی متر باشد ( حدود پاک کن یک مداد)

 

سرطان سلول سنگفرشی  یا پایه

سرطان سلول پایه شایعترین شکل سرطان پوست است . رشد آن آهسته و گسترش آن نادر است .

سرطان سلول پایه شبیه چیست ؟

-  لکه ملتهب یا زخمی که بهبودی نمی یابد .

- یک برآمدگی رنگ پریده ، مومی و مروارید مانند .

سرطان سلول سنگفرشی سرعت رشد بیشتری دارد و در صورتیکه درمان نشود گسترش خواهد یافت .

سرطان سلول سنگفرشی پوست شبیه چیست ؟

-  لکه قرمز یا صورتی که ممکن است دارای پوسته باشد یا سطح آن دلمه داشته باشد و یا دارای یک زخم باز در مرکز باشد.

-  یک زخم باز دائمی که بتدریج بزرگ می شود و ممکن است خونریزی کند .

شناسایی زودرس سرطان پوست سبب حفظ جان بیمار می شود .

عوامل خطرساز سرطان پوست عبارتند از :

1-  پوست روشن که به راحتی دچار آفتاب سوختگی یا کک مک می شود .

2-  سابقه شخصی یا فامیلی ابتلا به سرطان پوست

3-  سابقه آفتاب سوختگی شدید در کودکی یا بلوغ

4-  سابقه تماس زیاد با نور خورشید در طی سالها

پوست خود را کنترل کنید

اگر سرطانهای پوست را به موقع شناسایی کنیم تقریباً همه آنها کاملاً قابل درمانند .

-  هرماه پوست بدن خود را معاینه کنید ، تمام سطوح پوستی و از جمله پوست سر ، کف دست و پا را ببینید .اگر هر نوع توده یا تغییر مشکوک بویژه در رنگ یا اندازه خال دیده شد به متخصص پوست مراجعه کنید .

-  سالانه یک بار توسط پزشک معاینه شوید و اگر توده یا زخم مشکوکی دیدید به متخصص پوست مراجعه کنید .

درنگ نکنید :

طبیعی است که در طول زندگی خود خالهای جدید داشته باشید . همه خالهای جدید سرطانی نیستند اما فقط پزشک قادر به تشخیص یک خال طبیعی و سرطان پوست است . به محض اینکه خال مشکوک یا تغییرات خاص را در پوست خود دیدید به متخصص مراجعه کنید .

هرچه سرطان پوست زودتر شناسایی شود شانس درمان بیماری بیشتر خواهد بود .

پوست خود را محافظت کنید :

پوست خود را بپوشانید ( بهترین راه برای محافظت در برابر نور خورشید به حداقل رسانیدن  تماس با نور خورشید است )

-  سعی کنید تماس با نور خورشید در ساعتهای 10 صبح تا 4 بعدازظهر را محدود کنید . در این ساعات اشعه ماوراء بنفش بسیار خطرناک است .

-  لباس مناسبی بپوشید که بدن را بخوبی بپوشاند .

-  از کلاههای لبه پهن ، بلوزهای آستین بلند و شلوارهای بلند استفاده کنید که بافت آنها متراکم باشد . بخاطر داشته باشید اگر نور خورشید بتواند از لباس شما به داخل نفوذ کند اشعه ماوراء بنفش نیز نفوذ خواهد کرد .

از ضد آفتاب استفاده کنید  

از ضد آفتابی با اثر محافظتی زیاد استفاده کنید که بتواند پوست را در برابر اشعه ماوراء بنفش نوع A و B  محافظت کند .  ضد آفتاب را به مقدار کافی استفاده کنید و آن را بویژه در صورت تعریق یا شنا تکرار کنید . مطمئن باشید تاریخ انقضا ضد آفتابی را که مصرف می کنید فرا نرسیده باشد . بیاد داشته باشید مصرف ضد آفتاب به هر اندازه که باشد سبب محافظت کامل شما در برابر اشعه ماوراء بنفش نخواهد شد و همچنان مهم است که میزان تماس با نور خورشید را محدود کنید .

ارتباط میان غذا و سرطان پوست

احتمالاً میان سرطان پوست و ارسنیک موجود در آب آشامیدنی ارتباطی موجود است . ارسنیک موجود در آب آشامیدنی یک علت محتمل برخی از سرطانهای پوست است .

دکتر مرضیه خان احمدی - کارشناس بیماریهای غیر واگیر معاونت بهداشتی اهواز