حکایت سلامت

امروزه ایدز در کشورها  در میان افرادی که در بهترین سن زندگی خود هستند به سرعت در حال گسترش است که تاثیر برجسته ای بر سلامت و توسعه اجتماعی – اقتصادی این کشورها گذاشته است . شیوع عفونت HIV   در بالغین وجوانان در  حد خطرناکی افزایش یافته است .

در سراسر جهان ، جوانان از آسیب پذیرترین گروه ها در مقابل بیماری ایدز هستند وآمار جهانی حاکی از آن است که بیش از نیمی از آلودگی های جدید با HIV   ( ویروسی که موجب ایدز می شود ) در جوانان کمتر از 25 سال بروز می کند . متاسفانه قسمت عمده ای از ابتلای به این بیماری ، ناشی از نداشتن اطلاعات ضروری وآگاهی پایین گروه های مختلف مردم در مورد راه های انتقال وپیشگیری این بیماری است که با اطلاع رسانی صحیح وگسترده وبه دنبال آن پرهیز از انجام رفتار های ( مخاطره آمیز ) ، نسل جوان کشور از چنگال این بیماری ایمن خواهد ماند . مبارزه با ایدز یک تعهد اجتماعی است وتک تک افراد جامعه باید در این مبارزه بزرگ سهیم باشند تا با فعالیت مشترک امکانات موجود را بسط داده و از گسترش ایدز جلوگیری نماییم. 

HIV  وایدز : HIV   نام ویروسی است که سبب بیماری ایدز می شود . در این بیماری ، سیستم ایمنی بدن متلاشی شده وموجب ایجاد عفونت های مرگبار و بعضی از انواع سرطان ها می شود . واژه ایدز (AIDS  ) که برای اولین بار در سال 1982 به کار رفت ، به معنای (( سندرم اکتسابی نقص ایمنی )) می باشد . این ویروس می تواند از طریق برخی از ترشحات بدن فرد آلوده به ویروس به فرد سالم دیگر منتقل شود. خون ، منی و ترشحات مجرای تناسلی زنان از جمله ترشحاتی هستند که می توانند این ویروس را از افراد آلوده به HIV      به فرد سالم منتقل کنند .

علایم بیماری ایدز : در دوره نهفتگی بیماری ، شخص آلوده به ویروس ظاهراً سالم به نظر می رسد . در 70% موارد بعد از عفونت اولیه با ویروس ، بیماری خفیفی بروز می کند که به صورت تب ، سردرد ، دردهای عضلانی ، گلودرد ، بثورات پوستی بدون خارش و غدد لنفاوی متورم می باشد. بیشتر موارد ، علایم عفونت اولیه ملایم و مشابه سرماخوردگی یا آنفلوانزا می باشد که تشخیص داده نمی شود و فرد معمولاً تا مدت های طولانی کاملاً سالم به نظر می رسد و ممکن است احساس سلامتی کامل کند و از آلودگی خود آگاه نباشد . هنگامی که ویروس سیستم ایمنی را تخریب نمود ، علایم بیماری تظاهر می یابد .

هریک از علایم زیر می تواند نشان دهنده ابتلای به بیماری باشد :

1-     کاهش وزن سریع ( بیشتر از 10% وزن بدن )

2-     تب های تکرار شونده و یا تب بیش از یک ماه

3-     تعریق شبانه فراوان

4-     ضعف و خستگی شدید و غیر قابل توجیه

5-     غدد لنفاوی برجسته در گردن ، کشاله ران یا زیر بغل

6-     اسهالی که بیش از یک ماه طول کشیده باشد

7-     نقاط سفید یا لکه های غیر عادی روی زبان ، داخل دهان یا در گلو

8-     عفونت  ریه یا سرفه مداوم بیش از یک ماه

9-       لکه های قرمز ، قهوه ای ، صورتی یا بنفش بر روی پوست (یا زیر پوست ) ، داخل دهان ، بینی یا پلک ها

10-  از دست دادن حافظه ، افسردگی و یا سایر اختلالات عصبی

باید توجه داشت که وجود هریک از این علایم به طور قطع نشانه ابتلا به ایدز نمی باشد . علایم ایدز شبیه علایم بسیاری از بیماری های دیگر می باشد و تنها راه تشخیص عفونت ، آزمایش از نظر ویروس HIV  می باشد .

راه های انتقال ایدز :

1-     رابطه جنسی با فرد آلوده به ویروس

2-     استفاده از سرنگ مشترک

3-     از راه مادر آلوده به کودک قبل یا هنگام تولد ویا از طریق شیردادن بعد از تولد

4-     پیوند اعضاء از افراد آلوده به ویروس

5-     دریافت خون و محصولات خونی آلوده به ویروس

در روابط جنسی ، احتمال انتقال از مرد آلوده به زن سالم بیشتر از احتمال انتقال از زن آلوده به مرد سالم می باشد . محققان تخمین زده اند که خطر آلودگی زنان با HIV   حداقل دو برابر مردان است . ابتلای همزمان به سایر بیماری های آمیزشی نیز نقش تعیین کننده ای در سرایت به ویروس HIV   دارد .

این ویروس به روش های زیر انتقال نمی یابد :

1-     دست دادن و در آغوش کشیدن

2-     تماس های معمول روزانه مانند در کنار یکدیگر نشستن ، زندگی کردن یا خوابیدن در اتاق شخص آلوده

3-     استفاده از توالت ( توالت عمومی وتوالت فرنگی ) یا استخرهای شنا ، حمام وامثال آن

4-     سرفه کردن یا عطسه کردن

5-     نیش پشه یا سایر حشرات و حیوانات

6-     مراقبت از بیمار مبتلا به ایدز در صورتی که اصول بهداشتی رعایت شود .

تشخیص آلودگی :

تشخیص عفونت از طریق آزمایش خون انجام می شود . هنگامی که ویروس HIV  وارد بدن می شود ، بدن برای مقابله با ویروس پادتن می سازد که این پادتن از طریق آزمایش خون قابل شناسایی است .

فواید تشخیص زود هنگام عفونت با H I V   :

1-     به تاخیر انداختن پیشرفت بیماری : شروع درمان ضد ویروسی موجب تاخیر در بروز عوارض عفونت شده و زمان عفونت بدون علامت را طولانی می کند .

2-   پیشگیری از عفونت های فرصت طلب : وقتی سیستم ایمنی خیلی آسیب می بیند ، به علاوه بر داروی ضد ویروس باید از دارویی که از عفونت های فرصت طلب جلوگیری می کند نیز استفاده کرد.

3-   حفظ سلامتی بیمار از طریق آموزش ومشاوره با بیمار : یکی از بخش های مهم مبارزه با بیماری ، آموزش بیمار می باشد . آنها قادر خواهند بود با تجدید نظر در رفتارهای خود مانع انتقال ویروس به دیگران شوند و از طرفی علایم عفونت های فرصت طلب ویا عوارض جانبی داروها را به خوبی بشناسد وبه موقع به پزشک خود اطلاع دهند.

4-   امید برای درمان : در حال حاضر هیچ درمان کامل وقطعی برای عفونت HIV  وجود ندارد ولی استفاده از داروهای ضد ویروسی باعث افزایش کفایت ایمنی وپیشگیری از عفونت های فرصت طلب می شود

راههای پیشگیری از ایدز :

در حال حاضر بیماری ایدز هیچ گونه درمان شناخته شده ای ندارد ، هیچ واکسنی برای آن کشف نشده است و هیچ روش اثبات شده ای هم برای از بین بردن قدرت آلوده کنندگی ناقلین ویروس HIV  یافت نشده است . بنابراین تا این زمان تنها راه حل مشکل پیشگیری است .  

الفبای پیشگیری :

1-     پرهیز از روابط جنسی ناسالم ( بی بند وباری )

2-     وفاداری وپای بندی به زندگی زناشویی

3-     استفاده صحیح از کاندوم .

درمان ایدز :

تاکنون هیچ درمان قطعی برای بیماری ایدز یافت نشده است . در حال حاضر چندین داروی ضد ویروس در این بیماری مورد استفاده قرار می گیرد که باید به صورت ترکیب چند دارو مصرف شود .این داروها ی ضد ویروس زمان پیشرفت آلودگی به ویروس HIV  به سمت بیماری ایدز را طولانی تر می کنند وهمچنین موجب امید به زندگی طولانی تر در افراد آلوده می شوند ولی درمان های جدید فوق العاده پرهزینه هستند و نیازمند مقدار مصرف دشوار ودقیقی هستند و اغلب دارای عوارض جانبی نامساعدی می باشند .

منابع :

راهنمای آموزش سلامت در فرهنگسراها / تدوین وتالیف شهرام رفیعی فر ، مسعود احمد زاده اصل ...]  ودیگران [   : زیر نظر محمد اسماعیل اکبری ، حمیدرضا جمشیدی ، وزارت بهداشت ، درمان وآموزش پزشکی ، معاونت سلامت ، اداره ارتباطات وآموزش سلامت ، معاونت بهداشتی ( دانشگاه علوم پزشکی وخدمات بهداشتی درمانی قم : مجری موسسه پژهشگران بدون مرز .- - تهران : مهرراوش ، 1384.

محمد رضا شرفی ، جوان وبحران هویت ، انتشارات سروش با همکاری دفتر مشاور رئیس سازمان صدا وسیما در امور جوانان سال 1381 .

فرهاد طارمیان ، ماهیار ماهجویی ، طاهر فتحی ، مهارتهای زندگی ( راهنمای اجرای فعالیت های پرورشی دوره متوسطه ) اداره کل مشاوره بهداشت مدارس ، انتشارات تربیت ، سال .1378

 تهیه وتدوین  : خدیجه وسطایی کارشناس آموزش سلامت معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز